Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh chủ trì phiên họp. Ảnh: Báo Văn hóa

Thể chế hóa các chính sách đặc thù, tạo động lực mới cho du lịch Việt Nam

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cho biết, theo Chương trình lập pháp năm 2026, dự án Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Đây là dự án Nghị quyết mới được bổ sung vào chương trình Kỳ họp, được Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Trình bày dự án Nghị quyết, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết, Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển du lịch, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh, phát huy giá trị văn hóa, huy động nguồn lực, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, Nghị quyết xác định các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, năm 2045 cùng những cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá cần nghiên cứu, thể chế hóa và triển khai thực hiện.

Trên cơ sở đó, việc thể chế hóa phải lựa chọn đúng các chính sách thuộc thẩm quyền Quốc hội, đồng thời triển khai đầy đủ những giải pháp thuộc thẩm quyền của Chính phủ và địa phương. Qua rà soát, trong số 22 cơ chế, chính sách tại Nghị quyết số 26 cần được thể chế hóa, triển khai thực hiện, cơ quan soạn thảo phân thành hai nhóm chính.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng trình bày dự án Nghị quyết. Ảnh: Báo Văn hóa

Nhóm thứ nhất gồm 10 cơ chế, chính sách chưa được pháp luật quy định hoặc đã có quy định nhưng chưa đủ mạnh, chưa mang tính vượt trội, cần sớm thể chế hóa để tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển du lịch.

Các chính sách tập trung vào phát triển mô hình du lịch mới, dự án du lịch chất lượng cao; cơ chế tài chính đối với đất cảnh quan, cây xanh, không gian công cộng không khai thác kinh doanh trực tiếp; bổ sung du lịch vào ngành, nghề ưu đãi đầu tư đối với dự án động lực; tăng nguồn lực ngân sách nhà nước cho du lịch; thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao; phát triển hạ tầng kết nối; thử nghiệm có kiểm soát hoạt động du lịch; hỗ trợ du lịch cộng đồng, mở đường bay mới và tạo thuận lợi về xuất nhập cảnh, cư trú cho khách du lịch quốc tế.

Nhóm thứ hai gồm những cơ chế, chính sách đã được pháp luật quy định nhưng còn vướng mắc trong quá trình thực hiện, hoặc cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động để sửa đổi, bổ sung tại các văn bản thuộc thẩm quyền Chính phủ và hệ thống pháp luật chuyên ngành, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, các mục tiêu Nghị quyết số 26 đặt ra rất cao, trong khi thực tiễn phát triển du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Số lượng tập đoàn có thương hiệu du lịch mạnh còn ít; doanh nghiệp thiếu vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao và các đường bay trực tiếp đến thị trường nguồn. Bên cạnh đó, nhiều chính sách ưu đãi hiện hành chưa thực sự phát huy hiệu quả đối với doanh nghiệp du lịch.

Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết được xác định là cần thiết nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực thực hiện mục tiêu đến năm 2030, trong đó hình thành 3 cực tăng trưởng Hà Nội, TP. HCM và Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia, 15 tập đoàn có thương hiệu mạnh; bảo đảm khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú, 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp.

Dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên 4 quan điểm xuyên suốt. Trước hết, bám sát Nghị quyết số 26-NQ/TW, lựa chọn những chính sách then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá về nguồn lực. Đồng thời, gắn chính sách ưu đãi với yêu cầu nâng cao chất lượng, tiến độ, hiệu quả và tác động lan tỏa; tăng cường kiểm soát rủi ro, phòng ngừa trục lợi chính sách; phát huy vai trò dẫn dắt của Nhà nước, huy động nguồn lực xã hội cho phát triển du lịch.

Cùng với đó, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính đặc thù của ngành Du lịch; chỉ đưa vào Nghị quyết những nội dung cấp bách, còn các vấn đề cần nghiên cứu toàn diện sẽ tiếp tục được xem xét trong quá trình xây dựng Luật Du lịch (sửa đổi).

Toàn cảnh Phiên họp. Ảnh: Báo Văn hóa

Về quá trình hoàn thiện dự thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, tiếp thu ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội và ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp thứ 8 ngày 2/11, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý, bố cục lại dự thảo từ 12 điều thành 13 điều, áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia phát triển du lịch Việt Nam. Trong đó, Điều 1 đến Điều 3 quy định những nội dung chung; Điều 4 đến Điều 11 quy định 7 nhóm chính sách; Điều 12 và Điều 13 quy định về tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành.

Việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết nhằm bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù được thiết kế đồng bộ, khả thi, tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách của ngành Du lịch. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy du lịch Việt Nam phát triển bền vững, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi của Nghị quyết

Tại phiên họp, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tạo khung khổ pháp lý, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, thúc đẩy du lịch phát triển.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Tạ Văn Hạ, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa, triển khai thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Ủy ban đánh giá, việc ban hành Nghị quyết có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo cơ chế, chính sách đột phá để khơi thông, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội đầu tư cho phát triển du lịch.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Tạ Văn Hạ cho biết Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết. Ảnh: Báo Văn hóa

Về hồ sơ dự án Nghị quyết, Ủy ban nhận thấy hồ sơ đã được chuẩn bị đầy đủ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời tán thành đề nghị của Chính phủ về việc trình Quốc hội xem xét, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn. Chính phủ chịu trách nhiệm về nội dung, số liệu, các đề xuất và kiến nghị trong hồ sơ dự án Nghị quyết.

Qua thẩm tra, Ủy ban nhận thấy dự thảo Nghị quyết cơ bản bám sát, thể chế hóa những chủ trương, định hướng lớn của Nghị quyết số 26-NQ/TW; lựa chọn các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá thuộc thẩm quyền Quốc hội, tập trung vào những dự án có khả năng dẫn dắt, tạo sức lan tỏa và các địa bàn theo định hướng phát triển.

Đối với tính hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Ủy ban cho rằng việc ban hành những cơ chế, chính sách đặc thù, khác với quy định hiện hành nhằm thúc đẩy phát triển du lịch là cần thiết. Tuy nhiên, do các chính sách liên quan đến nhiều văn bản quy phạm pháp luật và một số dự án luật đang được Quốc hội xem xét, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.

Đặc biệt, cần đối chiếu với dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), tránh chồng lấn về phạm vi ưu đãi, đồng thời bảo đảm tính đặc thù và khả thi của các chính sách khi triển khai trong thực tiễn. Cùng với đó, cần hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành để bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất, hiệu quả.

Ủy ban ghi nhận cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý theo hướng chặt chẽ, linh hoạt hơn đối với các chính sách tác động đến thu, chi ngân sách. Dự thảo Nghị quyết không quy định ưu đãi thuế thu nhập cá nhân, không làm phát sinh biên chế, tổ chức bộ máy.

Tuy nhiên, đánh giá tác động ngân sách vẫn là nội dung cần tiếp tục hoàn thiện. Ủy ban đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội về dự kiến số giảm thu ngân sách từ các chính sách ưu đãi thuế, tiền thuê đất theo từng nhóm dự án; nhu cầu chi ngân sách trung ương, địa phương cho từng nhóm chính sách hỗ trợ và phương án cân đối nguồn lực.

Về thủ tục hành chính, Ủy ban đánh giá dự thảo Nghị quyết không đặt ra thủ tục mới. Việc xác định dự án đủ điều kiện hưởng ưu đãi, hỗ trợ được lồng ghép trong thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự xác nhận điều kiện, giám sát, hậu kiểm, cơ chế thủ tục rút gọn và cấp phép một lần phải bảo đảm công khai, minh bạch, đơn giản, thuận lợi cho tổ chức, cá nhân.

Đặc biệt, yêu cầu về hồ sơ đối với các dự án du lịch cộng đồng, hợp tác xã, hộ gia đình cần phù hợp với điều kiện và năng lực thực tế của từng chủ thể. Chính phủ cần ban hành nghị định hướng dẫn có hiệu lực đồng thời với Nghị quyết để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Ủy ban tán thành việc lồng ghép các yêu cầu ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong điều kiện thực hiện dự án và phát triển các mô hình kinh doanh du lịch mới.

Đồng thời, Ủy ban thống nhất với chính sách Nhà nước hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao, nhân lực chuyên sâu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sáng tạo nội dung số trong lĩnh vực du lịch, phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng.

Về bình đẳng giới và chính sách dân tộc, Ủy ban cho rằng cần tiếp tục quan tâm đến các nhóm lao động đặc thù, nhất là lao động nữ, phụ nữ dân tộc thiểu số, lao động nông thôn và người dân tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đồng thời, bảo đảm tính nhất quán, khả thi của các chính sách phát triển du lịch tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban đã tập trung thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù được xây dựng phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng đã giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm.

Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc khẩn trương chuẩn bị hồ sơ dự án Nghị quyết trong thời gian ngắn, đặc biệt là việc kịp thời tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp.

Đồng thời, Chủ nhiệm Ủy ban cũng đóng góp một số ý kiến cụ thể đối với nội dung dự thảo, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng ý kiến tham gia thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội.

Trung tâm Thông tin du lịch