Quang cảnh hội thảo

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ đề tài khoa học cấp quốc gia “Nghiên cứu thúc đẩy du lịch nông nghiệp gắn với phát triển cây ăn quả chủ lực phục vụ xây dựng nông thôn mới tại Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh) và các tỉnh lân cận”, thuộc Chương trình khoa học và công nghệ phục vụ xây dựng nông thôn mới. Sự kiện nhằm tiếp nhận ý kiến góp ý từ giới chuyên môn để tiếp tục hoàn thiện cơ sở lý luận, mô hình phát triển và các giải pháp thực tiễn, góp phần nâng cao tính khả thi của đề tài trong triển khai tại địa phương.

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, PGS. TS Hà Văn Sự, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại đánh giá tỉnh Bắc Ninh (sau sáp nhập) đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch nông nghiệp gắn với cây ăn quả chủ lực. Địa phương có quy mô vùng cây ăn quả lớn, hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, nền tảng văn hóa giàu bản sắc và vị trí thuận lợi trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Đây là những lợi thế quan trọng để phát triển các mô hình du lịch nông nghiệp theo hướng gắn với chuỗi giá trị, kinh tế trải nghiệm và liên kết vùng. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy quá trình phát triển hiện nay vẫn còn không ít hạn chế như thiếu mô hình tích hợp hiệu quả, liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ, sản phẩm còn trùng lặp, hạ tầng và nguồn nhân lực chưa đồng bộ.

Tham luận tại hội thảo, các đại biểu thống nhất nhận định rằng trong bối cảnh mới, phát triển du lịch nông nghiệp không chỉ dừng ở việc khai thác cảnh quan và sản phẩm nông nghiệp sẵn có, mà cần được tiếp cận như một mô hình kinh tế tích hợp, gắn kết giữa sản xuất nông nghiệp, dịch vụ du lịch, văn hóa bản địa và trải nghiệm tiêu dùng. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu chuyển dịch mô hình phát triển nông thôn từ đơn giá trị sang đa giá trị, từ sản xuất thuần túy sang kinh tế nông thôn tích hợp.

Tại hội thảo, nhiều tham luận chuyên sâu đã góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển du lịch nông nghiệp tại Việt Nam. Trong tham luận “Du lịch nông nghiệp gắn với phát triển cây ăn quả chủ lực của địa phương”, PGS.TS Phạm Hồng Long cho biết khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch nông nghiệp nhờ hệ sinh thái sông nước đặc trưng, tài nguyên nông nghiệp phong phú và là vùng cây ăn quả lớn nhất cả nước. Từ nghiên cứu thực tiễn, nhóm tác giả đã nhận diện 4 mô hình tiêu biểu gồm: du lịch vườn cây ăn quả; du lịch cộng đồng (homestay); du lịch sinh thái - nông nghiệp; và du lịch nông nghiệp theo chuỗi giá trị. Đáng chú ý, nghiên cứu chỉ ra xu hướng chuyển dịch rõ rệt từ mô hình khai thác tài nguyên đơn lẻ sang mô hình tích hợp đa tầng và liên kết chuỗi, khẳng định yêu cầu cấp thiết phải chuyển từ tư duy “khai thác sẵn có” sang “tổ chức lại tài nguyên” theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.

TS. Phạm Lê Thảo (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) trình bày tham luận tại hội thảo

Ở góc độ kinh nghiệm thực tiễn, TS. Phạm Lê Thảo (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam), với tham luận “Kinh nghiệm phát triển du lịch nông nghiệp gắn với cây ăn quả”, nhấn mạnh Việt Nam đã hình thành nhiều sản phẩm du lịch nông nghiệp giàu bản sắc, gắn với văn hóa - sinh thái - nông nghiệp vùng miền như trang trại đồng quê, miệt vườn, trải nghiệm làm nông, du lịch sinh thái… Tuy nhiên, phần lớn các mô hình ở Việt Nam hiện nay vẫn còn đơn điệu, thiếu chiều sâu, chưa chuyên nghiệp và chưa bền vững. Tham luận đồng thời giới thiệu nhiều mô hình tiêu biểu trong và ngoài nước như Knott’s Berry Farm (Mỹ), Gut Hügle Erlebnishof (Đức), Tropical Fruit World (Úc), Vườn KP Chanthaburi (Thái Lan), hay các mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại Lâm Đồng, trải nghiệm cà phê - bơ - sầu riêng tại Đắk Lắk. Từ đó cho thấy bài học cốt lõi là lấy cộng đồng địa phương làm trung tâm để đảm bảo lợi ích hài hòa giữa các bên; Gắn kết chặt chẽ giữa khai thác với bảo tồn văn hoá và bảo vệ môi trường, tránh đánh đổi môi trường vì lợi nhuận ngắn hạn; Kết hợp đa ngành, đa giá trị, liên kết du lịch - nông nghiệp - văn hóa; kết hợp nhiều loại hình du lịch khác nhau với hoạt động mua sắm nông sản…

Bên cạnh đó, các tham luận của TS. Vũ Hương Lan về phát triển sản phẩm du lịch nông nghiệp tại Lục Ngạn, TS Phạm Thị Hạnh về mô hình chuỗi giá trị du lịch nông nghiệp đa chiều trong không gian văn hóa Điều tại Đồng Nai đã góp phần làm rõ hơn vai trò của du lịch nông nghiệp trong chuyển dịch mô hình phát triển nông thôn theo hướng đa giá trị và bền vững. TS Lê Quang Đăng cũng nhấn mạnh,  với trọng tâm phát triển du lịch nông nghiệp gắn với cây ăn quả chủ lực, để  triển khai hiệu quả cần chú trọng xây dựng tuyến, điểm du lịch kết hợp các mô hình lưu trú và trải nghiệm phù hợp như homestay, gardenstay, farmstay, camping nhằm mở rộng không gian trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách…

PGS.TS Bùi Hữu Đức, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Thương mại, chủ trì hội thảo, phát biểu tổng kết hội thảo

Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS.TS Bùi Hữu Đức, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Thương mại, chủ trì hội thảo, khẳng định hội thảo đã hệ thống hóa tương đối toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển du lịch nông nghiệp gắn với cây ăn quả chủ lực; làm rõ xu hướng chuyển dịch từ khai thác tài nguyên đơn lẻ sang các mô hình liên kết, tích hợp đa tầng và chuyên nghiệp hơn; đồng thời chỉ ra những hạn chế lớn hiện nay như liên kết chuỗi còn yếu, sản phẩm trùng lặp, hạ tầng và nguồn nhân lực chưa đồng bộ, chính sách chưa đủ mạnh.

Trên cơ sở đó, nhiều khuyến nghị quan trọng đã được các chuyên gia đề xuất, tập trung vào hoàn thiện mô hình phát triển du lịch nông nghiệp theo chuỗi giá trị; nâng cao năng lực chủ thể địa phương; tăng cường liên kết vùng; phát triển sản phẩm đặc trưng; và hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hình thành hệ sinh thái phát triển đồng bộ.

Có thể khẳng định, kết quả của hội thảo không chỉ có ý nghĩa học thuật trong việc bổ sung cơ sở lý luận cho nghiên cứu phát triển du lịch nông nghiệp gắn với cây ăn quả chủ lực, mà còn có giá trị thực tiễn quan trọng trong hoạch định chính sách và tổ chức triển khai tại địa phương. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện đề tài khoa học cấp quốc gia, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ các địa phương trong xây dựng mô hình phát triển du lịch nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn hiện đại, sinh thái, bền vững và giàu bản sắc.

Trung tâm Thông tin du lịch